Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα ανατίθενται τα δημόσια έργα στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση προαναγγέλλει το νέο πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Η πρόταση για το λεγόμενο Public Procurement Act, η οποία βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, φιλοδοξεί να απλοποιήσει τους διαγωνισμούς, να δημιουργήσει ενιαίους κανόνες για όλα τα κράτη-μέλη και να επιταχύνει την υλοποίηση επενδύσεων σε υποδομές και δημόσιες υπηρεσίες.

Εφόσον το νέο πλαίσιο εφαρμοστεί με τη μορφή ευρωπαϊκού κανονισμού, οι προβλέψεις του θα ισχύουν άμεσα και με τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Αυτό σημαίνει ότι τα κράτη-μέλη δεν θα διαθέτουν τα μεγάλα περιθώρια διαφοροποίησης που υπήρχαν κατά την ενσωμάτωση των προηγούμενων ευρωπαϊκών οδηγιών στις εθνικές νομοθεσίες.

Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τα κριτήρια επιλογής των αναδόχων. Η οικονομική προσφορά και το ύψος της έκπτωσης παύουν να αποτελούν τον σχεδόν αποκλειστικό παράγοντα για την κατακύρωση ενός έργου.

Ως βασική μέθοδος ανάθεσης προκρίνεται πλέον ο δείκτης βέλτιστης σχέσης τιμής και ποιότητας – Best Price-Quality Ratio (BPQR). Τα ποιοτικά χαρακτηριστικά προβλέπεται να συμμετέχουν στην τελική αξιολόγηση με ποσοστό τουλάχιστον 30%.

Στο νέο σύστημα θα συνεκτιμώνται, εκτός από την τιμή, η τεχνική ποιότητα, η ασφάλεια, η ανθεκτικότητα του έργου, η καινοτομία, το λειτουργικό κόστος και οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις. Παράλληλα, προβλέπεται η δημιουργία μιας ενιαίας ευρωπαϊκής ψηφιακής πλατφόρμας για τις δημόσιες συμβάσεις.

Η αλλαγή αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να περιορίσει τις υπερβολικές εκπτώσεις, οι οποίες αποτελούν εδώ και χρόνια μία από τις βασικές παθογένειες της ελληνικής αγοράς δημοσίων έργων. Πολλές φορές οι πολύ χαμηλές προσφορές οδηγούν σε καθυστερήσεις, αιτήματα πρόσθετης χρηματοδότησης, παρατάσεις ή ακόμη και αδυναμία ολοκλήρωσης των έργων.

«Αντικαθιστά όσα γνωρίζαμε»

Για μια «μνημειώδη πρόταση που αντικαθιστά ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα» έκανε λόγο ο πρόεδρος της ΠΕΣΕΔΕ, Φώτης Κουβουκλιώτης, κατά τη διάρκεια συζήτησης στο 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026.

Ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης, επισήμανε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέγραψε σημαντικές αποκλίσεις στον τρόπο εφαρμογής των υφιστάμενων οδηγιών από τα κράτη-μέλη. Η επιλογή ενός δεσμευτικού κανονισμού, όπως εξήγησε, θα οδηγήσει σε πιο συγκεκριμένους και ενιαίους κανόνες, από τους οποίους οι εθνικές αρχές δεν θα μπορούν να παρεκκλίνουν.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ανάδοχος ενός έργου δεν θα αναδεικνύεται υποχρεωτικά εκείνος που προσφέρει τη μεγαλύτερη έκπτωση, αλλά ο υποψήφιος που συγκεντρώνει την υψηλότερη συνολική βαθμολογία με βάση τα κριτήρια της εκάστοτε αναθέτουσας αρχής.

Το νέο μοντέλο, πάντως, προκαλεί και προβληματισμό. Το κρίσιμο ζήτημα είναι πώς θα διατυπώνονται και πώς θα βαθμολογούνται τα ποιοτικά κριτήρια, ώστε να διασφαλίζονται η διαφάνεια, η αντικειμενικότητα και η ίση μεταχείριση όλων των διαγωνιζομένων.

Τι αλλάζει για τα εργοληπτικά πτυχία

Ακόμη μεγαλύτερη συζήτηση προκαλεί η πιθανή επίδραση του νέου πλαισίου στα κατασκευαστικά πτυχία. Ο πρόεδρος του ΣΕΓΜ, Γεώργιος Ντούλης, εκτίμησε ότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός μπορεί στην πράξη να περιορίσει δραστικά τη σημασία τους.

Όπως ανέφερε, εάν το νέο σύστημα διευκολύνει τη συμμετοχή νεοφυών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων χωρίς να δίνει το ίδιο βάρος στην προηγούμενη εμπειρία, τότε οι υφιστάμενες κατηγορίες και τάξεις πτυχίων κινδυνεύουν να χάσουν τον σημερινό καθοριστικό τους ρόλο.

Το σημείο αυτό δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί και αναμένεται να βρεθεί στο επίκεντρο της διαβούλευσης. Η δυνατότητα εισόδου νέων επιχειρήσεων μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό και την καινοτομία, αλλά ο κατασκευαστικός κλάδος ζητά εγγυήσεις ότι δεν θα υποβαθμιστούν η τεχνική εμπειρία και η αποδεδειγμένη ικανότητα εκτέλεσης σύνθετων έργων.

Η πλήρης εφαρμογή του νέου πλαισίου σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση τοποθετείται χρονικά γύρω στο 2029-2030. Μέχρι τότε θα μεσολαβήσουν η διαβούλευση, η οριστικοποίηση των διατάξεων και η θεσμική διαδικασία έγκρισης.

Εφόσον οι αλλαγές διατηρηθούν στην τελική μορφή του κανονισμού, η αγορά δημοσίων έργων θα περάσει σε μια νέα εποχή: λιγότερη έμφαση στη μεγαλύτερη έκπτωση και μεγαλύτερο βάρος στην ποιότητα, στην ανθεκτικότητα και στη συνολική αξία του έργου.

thessaliaeconomy.gr